Giữa thế giới ồn ào, hãy trở về với trái tim
SUY NIỆM THỨ TƯ LỄ TRO (Mt 6,1-6,16-18)
Hôm nay, với nghi thức xức tro trên đầu, Giáo Hội long trọng bước vào Mùa Chay Thánh, mùa hồng ân để mỗi người chúng ta dừng lại, nhìn vào chính mình và trở về với Thiên Chúa. Tro bụi nhắc chúng ta nhớ rằng: “Ta là thân cát bụi sẽ trở về cát bụi (x.SLRM), đồng thời cũng là lời mời gọi chúng ta: chớ sống hời hợt, đừng để đời sống đức tin qua đi cách vô ích.
Bài đọc thứ nhất, trích sách ngôn sứ Giô-en (Ge 2,12-18), vang lên như một lời khẩn thiết của Thiên Chúa: “Các ngươi hãy thật lòng trở về với Ta trong chay tịnh, nước mắt và than van” (Joel 2,12). Điều đáng chú ý là Thiên Chúa không đòi hỏi một nghi thức bề ngoài, nhưng đòi trái tim bị xé ra, nghĩa là một sự hoán cải thật sự từ bên trong. Mùa Chay không phải là thời gian chỉ để “làm thêm” vài việc đạo đức, nhưng là thời gian để thay đổi hướng đi của đời sống, sửa lại những lệch lạc, nguội lạnh hay thỏa hiệp với tội lỗi.
Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Giáo hoàng Lêo XIV mời gọi toàn thể Dân Chúa bước vào hành trình hoán cải với một con tim khiêm tốn và đầy hy vọng. Ngài nhấn mạnh rằng, Mùa Chay không chỉ là thời gian của những thực hành đạo đức bên ngoài, nhưng trước hết là cuộc trở về nội tâm: trở về với Thiên Chúa là Cha giàu lòng thương xót, và trở về với anh chị em trong tình liên đới cụ thể.
Ngài đặc biệt mời gọi các Kitô hữu tái khám phá ba trụ cột truyền thống của Mùa Chay, Cầu Nguyện, Ăn Chay và Bác Ái là những phương thế giúp thanh luyện con người khỏi tính ích kỷ, chủ nghĩa tiêu thụ và sự thờ ơ trước nỗi đau của tha nhân. Việc Ăn Chay không chỉ là bớt một bữa ăn, nhưng là giảm bớt cái tôi; Cầu Nguyện không chỉ là đọc kinh, nhưng là lắng nghe Lời Chúa; còn Bác Ái không chỉ là chia sẻ vật chất, nhưng còn là cho đi thời gian, sự tha thứ và cảm thông.
Bước vào Mùa Chay Thánh, người Kitô hữu được mời gọi: dành thời gian xét mình mỗi ngày; tham dự Thánh lễ và lãnh nhận Bí tích Hòa Giải; tiết chế mạng xã hội và chi tiêu; quan tâm đến người nghèo, người đau khổ ngay trong gia đình và giáo xứ. Như thế, Mùa Chay trở thành hành trình đổi mới đích thực, chuẩn bị tâm hồn đón mừng niềm vui Phục Sinh với một đức tin trưởng thành và tình yêu cụ thể (x. LÊO XIV, Sứ điệp Mùa Chay 2026).
Sứ điệp này hòa nhịp với các bài đọc Thứ Tư Lễ Tro: ngôn sứ Gioel kêu gọi “Hãy hết lòng trở về với Ta”; Thánh Phaolô mời gọi “Hãy làm hòa với Thiên Chúa”; và Chúa Giêsu nhắc nhở thực hành đạo đức cách kín đáo, không phô trương.
Thánh Phaolô trong thư gửi tín hữu Côrintô (2 Cr 5,20 – 6,2), tha thiết kêu gọi: “Nhân danh Đức Kitô, chúng tôi năn nỉ anh em hãy làm hòa cùng Thiên Chúa.” Và ngài nhấn mạnh: “Bây giờ là cơ hội thuận tiện, giờ đây là ngày cứu thoát.” Mùa Chay không phải là thời gian trì hoãn, không phải là “để sau”, nhưng là thời điểm quyết định. Nếu không tận dụng Mùa Chay này, chúng ta có nguy cơ để đời sống đức tin rơi vào thói quen, hình thức, và thiếu sức sống.
Làm hòa với Thiên Chúa cụ thể là dám đối diện với sự thật về chính mình: những ích kỷ, ghen ghét, vô cảm; những mối quan hệ rạn nứt trong gia đình, cộng đoàn; những lần thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Cầu nguyện chân thành và quyết tâm sửa đổi đời sống là những việc làm cụ thể để sống lời mời gọi ấy trong Mùa Chay.
Ba việc thực hành căn bản của Mùa Chay: Bố Thí, Cầu Nguyện và Ăn Chay (x.Mt 6,1-6.16-18). Chúa Giêsu không bác bỏ các việc đạo đức, nhưng Người cảnh giác thái độ phô trương và giả hình. Điều quan trọng không phải là người khác thấy gì, mà là Thiên Chúa thấy gì trong lòng ta.
Ăn Chay giúp chúng ta làm chủ bản thân, thoát khỏi lối sống hưởng thụ và lệ thuộc. Cầu Nguyện giúp chúng ta nối lại mối tương quan sống động với Thiên Chúa, không chỉ bằng lời nói mà bằng sự lắng nghe. Bố Thí mở rộng trái tim chúng ta trước nhu cầu của người khác, giúp ta bước ra khỏi cái tôi khép kín. Làm ba việc này liền một trật như một hành trình hoán cải toàn diện, dẫn đến một lối sống đơn sơ hơn, huynh đệ hơn và giàu lòng thương xót hơn.
Tro bụi trên đầu chúng ta hôm nay không làm chúng ta buồn bã hay bi quan, nhưng để nhắc rằng đời sống này là tạm bợ, và chỉ có tình yêu mới tồn tại đến muôn đời. Mùa Chay Thánh là cơ hội quý giá để chúng ta tái định hướng cuộc đời, đặt lại Thiên Chúa vào vị trí trung tâm, và làm mới lại đời sống đức tin vốn dễ bị bào mòn bởi nhịp sống vội vã.
Ước gì mỗi người chúng ta biết tận dụng Mùa Chay này như một ân sủng, không để nó trôi qua. Xin cho việc xức tro hôm nay trở thành khởi đầu của một con đường hoán cải thật sự, để khi đến Lễ Phục Sinh, chúng ta có thể vui mừng không chỉ vì nghi lễ long trọng, nhưng vì con người mới đã được sinh ra trong chúng ta. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
