Giữa sa mạc cám dỗ, chọn vâng theo ý Chúa
SUY NIỆM CHÚA NHẬT I MÙA CHAY - A (Mt 4, 1-11)
Bước vào Mùa Chay Thánh năm nay, trong ánh sáng Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Giữa sa mạc cám dỗ, chọn vâng theo ý Chúa
Giáo Hội mời gọi chúng ta không chỉ giữ một vài thực hành bên ngoài, nhưng can đảm bước vào một cuộc hoán cải nội tâm sâu xa. Ngài nêu bật ba con đường cụ thể là "lắng nghe", "ăn chay" và "cùng nhau". Lắng nghe giúp chúng ta nhận ra tiếng Chúa trong Lời và trong tiếng kêu của người nghèo. Ăn chay thanh luyện ước muốn, mở lòng chúng ta ra với tình yêu và trách nhiệm. Đồng thời, chúng ta được mời gọi bước đi cùng nhau trong mỗi cộng đoàn để xây dựng những tương quan hiền hòa và trở nên dấu chỉ hy vọng giữa thế giới (x. LEO XIV, Sứ Điệp Mùa Chay 2026).
Bốn mươi ngày không chỉ là con số thời gian, nhưng là hành trình thanh luyện, thử thách và trưởng thành. Giáo hội quen gọi đây là mùa tập luyện chiến đấu thiêng liêng với những việc tốt lành theo truyền thống là ăn chay, cầu nguyện và bố thí để chống trả chước cám dỗ. Bài đọc I thuật lại cảnh Ađam và Evà bị Satan cám dỗ và đã quị ngã cách thảm thương. Hậu quả thật nặng nề: "và thế là sự chết đã truyền tới mọi người, vì lẽ rằng mọi người đã phạm tội" (Rm 5,12).
Ađam và Evà bị cám dỗ thì sa ngã
Trình thuật Sáng Thế cho thấy nguyên tổ của chúng ta đã khước từ thánh ý Chúa. Nguyên nhân khởi đi từ “Con Rắn”, Ma Quỷ, Satan. Nó không xuất hiện với hình dáng ghê sợ, nhưng bằng một lời xuyên tạc tinh vi: "Có phải Thiên Chúa đã bảo: Các ngươi không được ăn mọi thứ cây trong vườn?" (St 2,1). Trong khi thực tế Thiên Chúa ban phát dồi dào và chỉ giới hạn một điều duy nhất.
Satan bóp méo sự thật: "Không, các ngươi không chết đâu! Nhưng Thiên Chúa biết rằng ngày nào các ngươi ăn trái ấy, mắt các ngươi sẽ mở ra, và các ngươi sẽ biết thiện ác như thần thánh"(St 3,4-5). Một lời nói dối được bọc trong vỏ bọc hấp dẫn: hứa hẹn tự do, hứa hẹn hiểu biết, hứa hẹn quyền năng.
Thực chất, đó là cám dỗ làm theo ý mình, không làm theo ý Chúa. Khi con người đặt mình làm trung tâm, cắt đứt mối hiệp thông với Thiên Chúa, thì hậu quả là đổ vỡ và sự chết: "do một người mà tội lỗi đã nhập vào thế gian" (Rm 5,12).
Ngày nay, con rắn ấy vẫn nói. Nó nói qua những lý luận hợp lý: “Ai cũng làm vậy”, “Chỉ một lần thôi”, “Miễn là có lợi”. Nó khiến ta nghĩ rằng sống theo ý Chúa là thiệt thòi, còn sống theo ý mình mới là khôn ngoan. Và biết bao lần chúng ta đã ngã quỵ.
Chúa Giêsu bị cám dỗ, Người chiến thắng
Nếu Ađam và Evà thất bại trước ba đợt tấn công của Satan, thì Chúa Giêsu cũng bị thử thách ba lần, nhưng Người đã chiến thắng.
Cám dỗ thứ nhất diễn ra trong hoàn cảnh rất thực tế: đói. "Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa để chịu ma quỷ cám dỗ. Khi Người đã nhịn ăn bốn mươi đêm ngày, Người cảm thấy đói" (Mt 4,1-2). Ma quỷ đề nghị: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy khiến những hòn đá này biến thành bánh!" (Mt 4,3).
Đức Giêsu đáp: "Người ta sống không nguyên bởi bánh, nhưng bởi mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra". Người không phủ nhận nhu cầu vật chất, nhưng đặt nó dưới Lời Chúa. Bao nhiêu quyết định của chúng ta hôm nay bị chi phối chỉ vì “miếng cơm manh áo”, vì lợi ích kinh tế? Mùa Chay nhắc ta nhớ: sự sống đích thực không chỉ là cơm bánh, nhưng là sống theo ý Chúa.
Cám dỗ thứ hai tinh vi hơn. Satan trích Thánh Vịnh để buộc Chúa phải chứng minh căn tính: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy gieo mình xuống đi, vì có lời chép rằng : Ngài đã ra lệnh cho các Thiên Thần đến với ông, và chư vị đó sẽ nâng đỡ ông trên tay" (Tv 91,11). Đó là cám dỗ bắt Thiên Chúa phải phục vụ ý riêng.
Chúa Giêsu đáp lại: "Ngươi đừng thử thách Chúa, là Thiên Chúa ngươi" (Đnl 6,16). Bao lần ta cũng muốn Chúa làm phép lạ theo chương trình của mình? Bao lần ta cầu nguyện như ra điều kiện? Đức tin đích thực không phải là thử thách Thiên Chúa, nhưng là tín thác.
Cám dỗ thứ ba đi đến tận gốc: thờ lạy quyền lực. "Tôi sẽ cho ông tất cả những thứ đó, nếu ông sấp mình xuống thờ lạy tôi." Chúa Giêsu trả lời dứt khoát: " Hãy lui đi, hỡi Satan! Vì có lời đã chép: Ngươi phải thờ lạy Chúa là Thiên Chúa người " (Đnl 6,13).
Ba lần “nếu” của Satan nhắm phá vỡ mối tương quan Cha - Con. Nhưng Chúa Giêsu không từ bỏ Chúa Cha. Người trung thành tuyệt đối.
Noi gương Chúa Giêsu trong cuộc chiến hôm nay
Các chiêu Ma Quỷ dùng để cám dỗ Ađam và Evà, nó cũng dùng cám dỗ Chúa Giêsu và cả chúng ta hôm nay. Tin Mừng gọi nó là cha đẻ của những kẻ nói dối. Tiếng Do Thái gọi là “Sa-tan” kẻ thù của Thiên Chúa và kẻ thù của con người.
Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng cuộc chiến thiêng liêng không thể thắng nếu chỉ dựa vào ý chí cá nhân. Chính Tin Mừng cho biết: Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa. Người chiến thắng không phải bằng sức riêng, nhưng bằng sự vâng phục và nhờ quyền năng Thánh Thần.
Môi trường chúng ta đang sống là nơi diễn ra cuộc chiến thực sự về tâm linh: giữa sự thật và giả dối, giữa trung tín và thỏa hiệp, giữa thờ phượng Thiên Chúa và tôn thờ cái tôi.
Mùa Chay này, chúng ta được mời gọi ăn chay khỏi ích kỷ, cầu nguyện để lắng nghe Lời Chúa, và bố thí để phá vỡ tính khép kín của mình. Đó không phải là những việc đạo đức hình thức, nhưng là vũ khí thiêng liêng.
Lạy Chúa Thánh Thần, xin dẫn dắt chúng ta trong cuộc chiến thường ngày, nhất là bước vào trận chiến thiêng liêng trong Mùa Chay Thánh. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
