Lắng Nghe, Ăn Chay, Cùng Biến Đổi
SUY NIỆM CHÚA NHẬT II MÙA CHAY – NĂM A (Mt 17, 1-9)
Bước vào Chúa Nhật II Mùa Chay, Phụng vụ Giáo Hội mời gọi chúng ta chiêm ngắm biến cố Chúa Giê-su biến hình một mầu nhiệm vĩ đại và mời gọi con cái mình lắng nghe tiếng Chúa trong Lời, ăn chay thanh luyện ước muốn, tự chủ bản thân, cùng nhau xin ơn biển đổi nhờ Thánh Thần Chúa, để xây dựng những tương quan hiền hòa và trở nên dấu chỉ hy vọng giữa thế giới (x. LEO XIV, Sứ Điệp Mùa Chay 2026).
Lời Chúa dẫn chúng ta đi qua ba chặng: cuộc lên đường của tổ phụ trong Sách Sáng Thế (x.St 12, 1-4a), sống thánh thiện (x.2 Tm 1, 8b-10), và đỉnh cao là cuộc Chúa Giê-su biến hình (x.Mt 17, 1-9). Tất cả hòa quyện thành một sứ điệp sống động Mùa Chay 2026 với chủ đề: “Lắng nghe – Ăn chay – và cùng nhau”. Đây chính là con đường biến đổi mà Thiên Chúa vạch ra cho mỗi người chúng ta.
Trước hết là lắng nghe
Thiên Chúa phán cùng Áp-ra-ham: “Hãy từ bỏ quê hương… mà đi đến xứ Ta chỉ cho” (St 12, 1-4a). Lời mời gọi trên đòi Áp-ra-ham phải chú ý lắng nghe. Không có đối thoại, không có bảo đảm, chỉ có một lời hứa. Áp-ra-ham nghe rõ và ra đi. Cuộc ra đi ấy khởi đầu cho hành trình lịch sử cứu độ nhân loại.
Mùa Chay cũng bắt đầu bằng việc lắng nghe: lắng nghe tiếng Chúa trong Kinh Thánh, trong lương tâm, trong những biến cố đời thường. Giữa bao tiếng ồn của xã hội hiện đại, việc lắng nghe trở thành một hành vi đức tin.
Trên núi cao, khi Chúa Giê-su biến hình trước mặt các môn đệ, tiếng Chúa Cha phán: “Đây là Con Ta yêu dấu… hãy nghe lời Người” (Mt 17,7). Lời trên là trung tâm của Mùa Chay. Phê-rô muốn dựng ba lều để giữ lại khoảnh khắc huy hoàng, nhưng Chúa Giê-su không đáp lại câu nào, chỉ có tiếng Chúa Cha phán bảo: “Hãy nghe”. Lắng nghe trước khi hành động. Lắng nghe để được biến đổi. Lắng nghe để hiểu rằng vinh quang phải đi qua thập giá.
Thứ đến là ăn chay
Ăn chay không chỉ là kiêng thịt hay giảm bữa, nhưng là giúp chúng ta làm chủ bản thân, thoát khỏi lối sống hưởng thụ và lệ thuộc. Ăn chay đích thực là từ bỏ con người cũ, như Áp-ra-ham từ bỏ quê hương, như các môn đệ phải từ bỏ nỗi sợ hãi. Thánh Phao-lô nhắc nhở rằng, chúng ta được kêu gọi không phải do công trạng riêng, nhưng nhờ ân sủng Thiên Chúa. Ăn chay vì thế là hành vi khiêm tốn nhìn nhận mình không tự cứu được mình. Khi bớt đi sự kiêu căng, ích kỷ, nóng giận, chúng ta tạo khoảng trống cho ân sủng Chúa hoạt động.
Ánh sáng từ dung mạo rạng ngời của Đức Ki-tô không chỉ để chiêm ngắm, nhưng để thanh luyện. Ăn chay giúp chúng ta bước vào tiến trình thanh luyện ấy, là từ bỏ những thói quen làm tâm hồn nặng nề; từ bỏ lối sống hưởng thụ khiến ta quên mất Thiên Chúa và tha nhân. Ăn chay là ra khỏi những điều làm chúng ta xa Chúa, chúng ta được tự do hơn để sống cho điều bền vững, và dễ mở lòng mình ra với sự sống không hư nát ấy.
Sau cùng là cùng nhau
Lời hứa với Áp-ra-ham không chỉ dành cho riêng ông: “Mọi dân tộc trên mặt đất sẽ nhờ ngươi mà được diễm phúc” (St 12, 1-3). Ơn gọi Ki-tô hữu không bao giờ là hành trình cá nhân khép kín. Thánh Phao-lô mời gọi Ti-mô-thê “đồng lao cộng tác vì Tin Mừng” (2 Tm 1, 8b). Mùa Chay không phải là cuộc chiến đơn độc, nhưng là hành trình của cộng đoàn, của Hội Thánh cùng tiến bước với sự trợ giúp của Chúa Thánh Thần.
Lên núi biến hình, Chúa Giê-su không đi một mình. Người đưa ba môn đệ lên cùng, và khi xuống núi, Người cùng họ bước tiếp con đường dẫn tới Giê-ru-sa-lem. Hình ảnh ấy gợi cho chúng ta rằng biến đổi không chỉ là kinh nghiệm nội tâm, nhưng phải được nâng đỡ trong tương quan huynh đệ. Cùng nhau cầu nguyện, ăn chay, chia sẻ với người nghèo là cách cộng đoàn Ki-tô hữu làm chứng cho thế giới.
Sứ điệp Mùa Chay 2026, Đức Thánh Cha Lê-ô XIV mời gọi chúng ta nối kết ba chiều kích ấy thành một hành trình trọn vẹn. Lắng nghe để biết mình phải từ bỏ điều gì. Ăn chay để có sức mạnh thực hiện sự từ bỏ ấy. Và cùng nhau để không ai bị bỏ lại phía sau trên đường nên thánh.
Khi các môn đệ sợ hãi ngã sấp mặt xuống đất, Chúa Giê-su đã đến gần, chạm vào các ông và nói: “Các con hãy đứng dậy, đừng sợ” (Mt 17,7). Mùa Chay cũng có thể làm chúng ta sợ: sợ thay đổi, sợ mất mát, sợ phải bước ra khỏi vùng an toàn. Nhưng ánh sáng trên núi nhắc chúng ta rằng, đích điểm của hành trình là vinh quang Phục Sinh. Biến đổi không làm ta mất đi chính mình, nhưng giúp ta trở thành con người thật mà Thiên Chúa mong muốn.
Ước gì trong Mùa Chay này, mỗi gia đình, mỗi giáo xứ, mỗi cộng đoàn biết tạo ra những “khoảng lặng” để lắng nghe Lời Chúa; biết thực hành ăn chay bằng những hy sinh cụ thể và bác ái thiết thực; biết cùng nhau nâng đỡ những ai yếu đuối. Khi đó, hành trình Mùa Chay sẽ không chỉ là bốn mươi ngày phụng vụ, nhưng là một cuộc xuất hành nội tâm.
Và như Áp-ra-ham xưa đã ra đi trong niềm tin, các tông đồ đã xuống núi với ánh sáng trong tim, chúng ta cũng được sai đi giữa đời để trở thành dấu chỉ của hy vọng. Mùa Chay, mùa của biến đổi sẽ trở thành mùa của ân sủng, nếu chúng ta biết lắng nghe, ăn chay, và biết cùng nhau bước đi trong ánh sáng của Đức Ki-tô.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
